زنگ خطر کاهش کیفیت آموزش پزشکی در گیلان و کشور!
اختصاصی سلامت گیل/
در سالهای اخیر، مصوبه افزایش ظرفیت پذیرش دانشجویان رشتههای پزشکی و دندانپزشکی در کشور با هدف رفع کمبود پزشک در مناطق محروم و کاهش مهاجرت پزشکان تصویب شده است. با این حال برخی کارشناسان معتقدند که اجرای شتابزده این طرح بدون توسعه زیرساختهای آموزشی و درمانی، تهدیدی جدی برای کیفیت آموزش، سلامت بیماران و آینده پزشکی است و دانشگاه علوم پزشکی گیلان نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود.
افزایش ظرفیت؛ اجرا بدون زیرساخت
دکتر افشین شفقی معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، در گفتوگو با سلامت گیل با تاکید بر اجتنابناپذیر بودن اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، گفت:
«این مصوبه لازم الاجراست، اما بودجه لازم برای آمادهسازی زیرساختها هنوز به دانشگاهها نرسیده است. در نتیجه، با همان امکانات گذشته، مجبور به پذیرش دانشجویان بیشتر هستیم. این شرایط باعث کاهش کیفیت آموزش خواهد شد و حتی ممکن است با افزایش ۲۰ درصدی در سال آینده کلاسها متراکمتر شده درنتیجه کیفیت اموزش خدشهدار شود.»
«در مرحله دوم آموزش، حضور دانشجویان بر بالین بیمار ضروری است؛ اما با این تعداد دانشجو، حضور همه در یک اتاق با توجه به ساختارهای قدیمی اکثر بیمارستانهای بزرگ ما امکانپذیر نیست و کیفیت آموزش عملی نیز کاهش خواهد یافت. همچنین یکی از علل مهاجرت پزشکان شرایط شغلی نامطلوب است و افزایش تعداد پزشکان بدون اصلاح این شرایط، مشکلی را حل نخواهد کرد.»
دکتر شادمان نعمتی، رییس سابق دانشکده پزشکی گیلان، در گفتوگو با سلامت گیل توضیح میدهد که پزشکی رشتهای عملی است:
«بیش از ۸۰ درصد آموزش پزشکی عملی است. دانشجو باید تکنیکهای پزشکی را روی بیمار واقعی و تحت نظر استاد یاد بگیرد. افزایش ظرفیت بدون توسعه زیرساختها و حضور کافی بیماران و اساتید، باعث میشود دانشجویان آموزش کافی دریافت نکنند و تشخیصهای غلط در آینده جان بیماران را به خطر بیاندازد.»
او ادامه میدهد:
«افزایش دانشجوی پزشکی بدون افزایش امکانات، باعث سرخوردگی نخبگان و تشدید مهاجرت آنها میشود. تجهیزات آموزشی و درمانی نیز سریعتر فرسوده میشوند و انگیزه اساتید کاهش مییابد. راهحل واقعی برای خدمت پزشکان در مناطق محروم، بهبود شرایط زندگی و حقوق آنهاست، نه افزایش صرف تعداد دانشجویان.»
یکی از مشکلات اصلی، «ناترازی» میان تعداد دانشجویان و زیرساختهاست. نعمتی توضیح میدهد:
«دانشکدهای که برای ۴۰ دانشجو طراحی شده، امروز برای آموزش ۲۷۰ تا ۳۵۰ دانشجو در نظر گرفته میشود. این افزایش بدون توسعه کلاس، آزمایشگاه، بیمارستان و تعداد اعضای هییت علمی، تبعات خطرناکی برای کیفیت آموزش و سلامت بیماران دارد.»
او هشدار میدهد:
«اگر فقط ظرفیت دانشجویان افزایش یابد، بدون توجه به زیرساختها، نه تنها کیفیت آموزش کاهش مییابد، بلکه انگیزه پزشکان و اساتید نیز کاهش پیدا میکند و مهاجرت نخبگان افزایش خواهد یافت.»
دکتر محمد نرگسی، دبیر سازمان نظام پزشکی رشت و نایبرییس انجمن پزشکان عمومی کشور در گفتگو با سلامت گیل افزود:
برخلاف تصور رایج، کشور با کمبود پزشک عمومی مواجه نیست.
«هر روز تعداد زیادی از همکاران به ما مراجعه میکنند؛ یا برای دریافت مجوز کار در مرکز استان درخواست دارند یا به دنبال معرفی یک موقعیت شغلی مناسب هستند. بسیاری از پزشکان نیز در حال مهاجرتاند. از کشورهای عربی منطقه گرفته تا اروپا، استرالیا، آمریکا و کانادا، پذیرای پزشکان نخبه ایرانی هستند، در حالی که ما در داخل کشور امکان و ظرفیت بهکارگیری آنها را نداریم، موقعیتهایی که موجود است به هیچ عنوان جذابیتی برای پزشکان جوان ندارد.»
یکی دیگر از مشکلات جامعه پزشکی قانون طرح نیروی انسانی است،فارغ التحصیلان پزشکی مجبورند دو سال در جایی که وزارت بهداشت تعیین میکند با حداقل حقوق و معمولا بدون امکانات مناسب خدمت کنند و این خدمت اجباری خودش آغاز سرخوردگی و احساس ناامیدی در جامعه پزشکی است!
به گفته نرگسی، مشکل اصلی در نظام سلامت نه کمبود پزشک، بلکه سهم اندک سلامت از بودجه کشور، تعرفههای منجمد پزشکی و بیتعهدی شرکتهای بیمه به مؤسسات درمانی است؛ مسایلی که کمر اقتصاد درمان را خم کردهاند.
او تأکید میکند:
«جذب بیشتر دانشجوی پزشکی راهحل این مشکلات نیست. راهکار واقعی، مدیریت درست و اصلاح سیاستهای حاکم بر نظام سلامت است.»
اجرای شتابزده افزایش ظرفیت پزشکی، بدون توسعه زیرساختها و اصلاح شرایط شغلی پزشکان، تهدیدی برای سلامت جامعه و آینده آموزش پزشکی است. تجربه مسیولان دانشگاه علوم پزشکی گیلان نشان میدهد که راهکار واقعی برای کاهش کمبود پزشک و خدمت در مناطق محروم، بهبود توزیع پزشکان و ارتقای کیفیت زندگی و حقوق آنهاست، نه تولید انبوه دانشجوی پزشکی..
افزایش ظرفیت بدون توسعه زیرساختها، علاوه بر کاهش کیفیت آموزش، اعتماد مردم به نظام سلامت و امید پزشکان جوان را نیز تحت تاثیر قرار میدهد و میتواند به بحران آموزشی و درمانی در کشور منجر شود.