سلامت گیل/ به نقل از فارس؛ خانواده، ریشه اصلی جامعه و نخستین نهاد شکلدهنده فرد است؛ جایی که عشق، مهربانی، انتقال ارزشهای اخلاقی و فرهنگی آغاز میشود؛ وقتی این ستونها سست شوند، اثرات آن از خانهها فراتر رفته و جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد.
در گیلان، سرزمینی با طبیعت سبز و فرهنگی غنی، افزایش نرخ طلاق، کاهش زادآوری و روند پیری جمعیت، سه چالش مهم ایجاد کرده است که بنیان خانوادهها و آینده اجتماعی استان را تهدید میکند.
کودکان خانوادههای از هم گسسته، سالمندان تنها و زوجهای جوان سردرگم، از مهمترین قربانیان این روند هستند و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن فراتر از دیوار یک خانه احساس میشود.
بر اساس دادههای رسمی سازمان ثبت احوال، گیلان با نرخ ۴۵.۷ درصد طلاق در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴، پس از استانهای البرز، تهران، مازندران و سمنان در جایگاه پنجم کشور قرار گرفته است و این بدان معناست که تقریبا از هر دو ازدواج در گیلان، یک ازدواج در معرض شکست یا جدایی است؛ این وضعیت در کنار کاهش نرخ زادآوری و افزایش جمعیت سالمند، ترکیبی خطرناک برای آینده جمعیتی استان ایجاد کرده است.
گیلان با بیشترین جمعیت سالمند و کمترین نرخ زادآوری در کشور، در واقع در مه چاله جمعیتی گرفتار شده و بنیان خانوادهها را در معرض لرزش جدی قرار داده است.
کارشناسان معتقدند عوامل افزایش طلاق در استان، مجموعهای از مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. فشارهای اقتصادی و معیشتی، تغییر سبک زندگی، ضعف مهارتهای ارتباطی زوجها، کمبود آموزشهای پیش از ازدواج، تأثیر شبکههای اجتماعی و مهاجرت جوانان، همگی دست به دست هم دادهاند تا خانوادهها دچار ناپایداری شوند.
رقیه نوروزی، جمعیت شناس و فعال حوزه زنان با اشاره به وضعیت جمعیتی استان میگوید: «گیلان با بالاترین جمعیت سالمند و کمترین زادآوری کشور مواجه است و این ترکیب در کنار افزایش طلاق، یک چالش جمعیتی و اجتماعی جدی ایجاد کرده است که باید با ورود به موقع دستگاههای متولی و آموزشهای فرهنگی و اجتماعی مهار شود.»
روانشناسان خانواده نیز معتقدند طلاق، زلزلهای خاموش است که نه تنها زندگی 2 نفر، بلکه کل بافت اجتماعی و اعتماد میان نسلها را تحتتأثیر قرار میدهد و وقتی جمعیت جوان کاهش مییابد و خانوادهها ضعیف میشوند، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن از جمله مهاجرت، کاهش ازدواج و کاهش فرزندآوری خود را نشان میدهد.
علاوه بر این، کودکان خانوادههای از هم گسسته با مشکلاتی مانند احساس ناامنی، کاهش اعتماد اجتماعی و مشکلات تحصیلی و رفتاری مواجه میشوند و فشار روانی بر سالمندان و خانوادههای تنها افزایش مییابد.
این شرایط، چالهای عمیق در ساختار جمعیتی و اجتماعی گیلان ایجاد کرده و میتواند آینده فرهنگی و اقتصادی استان را با بحران روبهرو کند.
کارشناسان تأکید دارند که اقدامات پیشگیرانه، آموزش مهارتهای زندگی، فرهنگسازی و حمایتهای اقتصادی میتواند شدت این بحران را کاهش دهد و بنیان خانوادهها را دوباره مستحکم کند و توجه به این موضوع، نه تنها حفظ سلامت اجتماعی و روانی جامعه را تضمین میکند، بلکه زمینه را برای رشد و توسعه پایدار جمعیتی فراهم میسازد.
گیلان امروز در مه چاله جمعیتی و پیری گرفتار شده و بنیان خانوادههایش در معرض لرزش جدی است.
افزایش طلاق، کاهش زادآوری و پیری جمعیت، سه ضلع یک بحران جمعیتی و اجتماعی هستند که با ورود جدی نهادهای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی، آموزش مهارتهای زندگی و فرهنگسازی میتوان آن را مهار کرد.
آینده خانوادهها، کودکان و نسل جوان گیلان، در گرو همت و همکاری همه نهادهای دولتی، آموزشی و مذهبی است تا بنیان خانوادهها دوباره استحکام یابد و مسیر توسعه و پایداری اجتماعی استان تضمین شود.